Opacity — Glissant

Opacity — Glissant

Related: Counter Institution | Yeraltının Ekonomisi | Hakim Bey — TAZ | Üretme Paradoksu | Hito Steyerl — Poor Image | Biopower | Surveillance Capitalism

Kavram

Édouard Glissant'ın Poétique de la Relation (1990) ve diğer metinlerinde geliştirilen kavram. Temel iddia: her öznenin ve her kültürün tam olarak anlaşılmak zorunda olmadığı hakkı var.

Şeffaflık talebi — anlat, açıkla, tanımla, görünür ol — çoğunlukla bir tahakküm biçimi. Sömürgeci bilgi sistemi colonized olanı tam anlamıyla bilmek, sınıflandırmak, kataloglamak istedi — bu bilme bir kontrol biçimiydi.

Opak olmak ise ilişkiyi reddetmek değil. Glissant "ilişki" (Relation) kavramını merkezine koyuyor — ama bu ilişki tam şeffaflık gerektirmiyor. Anlayamadığım ama saygı duyduğum bir şeyle ilişki kurabiliyorum.

Politik Strateji Olarak

Vault bağlamında en güçlü okuma şu: görünmez olmak bir strateji. Büyük olmayan, ölçeklenmeyen, evrensel bir dil konuşmayan, açıklanamayan yapılar hayatta kalıyor.

Yeraltının Ekonomisi'nde yazdım: optimal büyüklük meselesi. Yeterince küçük kalmak = sermaye için ilginç değil, devlet için tehdit değil. Bu Glissant'ın opasitesinin pratik çevirisi.

Ama Glissant salt pratik bir strateji olarak değil, etik bir pozisyon olarak da öneriyor. Anlaşılmak zorunda olmamak bir savunma değil, bir varoluş biçimi. Kendi dilini, kendi ritminlerini, kendi referanslarını korumak bir özerklik meselesi.

Günümüz Bağlamı

Gözetim kapitalizmi opasiteyi imkânsız kılmak istiyor: her hareket izlenebilir, her tercih kaydedilebilir, her ilişki veriyle gösterilebilir olsun. Bu koşullarda opak olmak giderek daha zor ama aynı zamanda daha değerli.

Hito Steyerl — Poor Image'ın "görünmezlik stratejileri" ile doğrudan bağlantı: pikselleşmek, düşük çözünürlükte olmak, algoritmik görünürlüğün dışında kalmak.

Glissant'ın Uyarısı

Opasiteyi narsistik bir çekilme olarak okumamak gerekiyor. "Ben anlaşılamam" demek değil bu — "seni anlamak için tamamen şeffaf olmana ihtiyacım yok" demek. Fark önemli: birincisi kapatma, ikincisi farklı bir ilişki modeli.

Kaynaklar

• Glissant, Édouard. Poétique de la Relation. Gallimard, 1990. (İng. Poetics of Relation, Michigan UP, 1997.)