Commons ve Müşterekler
Commons ve Müşterekler Related: Forms-of-Life | ZAD | Autonomous Urbanism Squat ve Commons Deneyleri | Silvia Federici | Destituent Power --- Kavramın Kökeni **Commons** (müşterekler): özel mülkiyet de devlet mülkiyeti d
Commons ve Müşterekler
Related: Forms-of-Life | ZAD | Autonomous Urbanism Squat ve Commons Deneyleri | Silvia Federici | Destituent Power
Kavramın Kökeni
Commons (müşterekler): özel mülkiyet de devlet mülkiyeti de olmayan, topluluk tarafından yönetilen kaynaklar.
Tarihsel zemin: Orta Çağ Avrupası'nda köylülerin ortak kullandığı çayırlar, ormanlar, su kaynakları. Enclosure (çitleme hareketi) 15-18. yüzyıllarda bu ortak alanları özel mülke dönüştürdü. Marx ilkel birikim olarak analiz etti; Federici bunu feminist okuma ile genişletti.
Elinor Ostrom ve Akademik Dönüş
Elinor Ostrom (Governing the Commons, 1990 — Nobel Ekonomi 2009): "ortak kaynaklar kaçınılmaz olarak sömürülür" (Hardin'in "Tragedy of the Commons" tezi) yanlış. Topluluklar, özel mülkiyet veya devlet müdahalesi olmadan ortak kaynakları sürdürülebilir biçimde yönetebilir.
Ostrom'un 8 tasarım ilkesi: sınırların tanımlanması, kuralların yerel koşullara uyması, katılımcı karar alma, izleme mekanizmaları vs.
Bu akademik meşruiyet 2010'larda aktivizmle buluştu.
Çağdaş Pratikler
| Commons Biçimi | Örnek | Vault Bağlantısı |
|---|---|---|
| Toprak commons'u | ZAD, topluluk bahçeleri | ZAD |
| Kentsel commons | Squat, sosyal merkez | Autonomous Urbanism Squat ve Commons Deneyleri |
| Dijital commons | Wikipedia, GNU/Linux | Surveillance Capitalism (karşıtı) |
| Bakım commons'u | Mutual aid, kooperatif | Solarpunk |
| Su/enerji commons | Su kooperatifleri, güneş kooperatifleri | Solarpunk |
Federici: Commoning Olarak Pratik
Silvia Federici commons'u isim değil fiil olarak kurar: "commoning" — ortak tutma eylemi. Bu süreç sosyal ilişkilerin kendisini dönüştürür.
"Commons are not just resources, but social relations and the work of creating and maintaining them."
Bu IC'nin en önemli içgüdülerinden biridir: komün bir mekan değil, bir pratik — sürekli yeniden üretilen bir ilişki biçimi.
→ Silvia Federici, Forms-of-Life