Ubermorgen
1995'te Avusturya'da kurulan lizvlx (Maria Haas) ve Hans Bernhard ikilisinin sanat kolektifi.
1995'te Avusturya'da kurulan lizvlx (Maria Haas) ve Hans Bernhard ikilisinin sanat kolektifi. İnternet sistemlerinin yasal, teknik ve ekonomik açıklarını kavramsal sanata dönüştürüyorlar. Adı Almanca'da "öbür gün" + abartı ekiyle: "aşırı öbür gün", geleceğin kaotik müjdesini taşıyan bir isim.
Temel Projeler
Google Will Eat Itself (2005)
Gizli web siteleri üzerinden Google AdSense reklamları yayınlayıp bu reklamlardan kazandıkları parayı Google hissesi satın almak için kullandılar. Matematiksel hesaplama: bu tempoyla Google'ı tamamen satın almak 202.345.117 yıl sürer.
Proje bir yıkım girişimi değil, sistem içi döngünün ortaya serilmesi: Google kendi reklam altyapısını finanse ederek kendi şirketini yavaşça "satın alan" bir mekanizmaya dönüştü. Kapitalizmin otofaj mantığının sanatsal ifadesi.
Amazon Noir (2006)
Amazon'un "Look Inside!" kitap önizleme sisteminin açıklarını kullanarak binlerce kitabın tam PDF'ini çektiler ve internete bıraktılar. Amazon önce dava tehdidi savurdu, sonra sessizce sunucudan kaldırttı.
Guerrilla Open Access geleneğiyle temas: Aaron Swartz'ın JSTOR eyleminin sanatsal öncülü. Ama Ubermorgen'in motivasyonu akademik erişimden çok kurumsal kontrol mekanizmasını görünür kılmak. → Guerrilla Open Access Manifesto
Vote Auction (2000)
2000 ABD başkanlık seçimlerinde oyların açık artırmayla satışa sunulduğu bir web sitesi kurdu. CNN'e çıktı, İsviçre hükümeti seçim pusulalarını toplayıp parayı ele geçirdiklerini ilan etti — tamamen uydurma bir iddia. İsviçre makamları gerçekten soruşturma başlattı.
Absürd bir "gerçeklik performansı": demokratik seçim mitolojisini ironiye boğan, ama ironinin kendisi de gerçekmiş gibi işleyen bir yapı. Debord'un "gerçeğin sahte uğraşının sahte uğraşı" formülünün aktivist versiyonu.
Teorik Çerçeve
Ubermorgen'in pratikleri tactical media geleneğindedir: kurumsal sistemlerin kendi araçlarını onlara karşı kullanmak. Ama klasik détournement'dan fark var:
| Klasik Détournement | Ubermorgen |
|---|---|
| Mevcut materyali yeniden anlamlandır | Mevcut sistemi kendi mantığında çalıştır |
| Sanatsal ürün üret | Süreci belgele, sonucu yayımla |
| Seyirciyi şoke et | Kurumları tepki vermeye zorla |
| Eleştiri açık | Eleştiri sistemin kendi çalışmasından doğar |
Google Will Eat Itself örneğinde: Google bir şey yapmadı, Ubermorgen onun kendi algoritmalarını çalıştırdı. Eleştiri dışarıdan değil, içeriden geliyor.
Bağlamlar
Net Art hareketi (1990s-2000s) — Jodi.org, eToy, 0100101110101101.org gibi kolektiflerle birlikte. Ağın kendisini sanat malzemesi olarak kullanan ilk nesil. → Net Art ve Tactical Media
Recuperation riski: Ubermorgen'in işleri sonunda müze ve galeri koleksiyonlarına girdi. "Google Will Eat Itself" şu an hem sanatsal referans hem de başarılı bir "markalaşmış provokasyon" olarak işliyor. Spektakülün içine çekilme paradoksu. → Recuperation
→ Culture Jamming ve Medya Sabotaji Hatlari, Detournement, Forensic Architecture, Net Art ve Tactical Media, Guerrilla Open Access Manifesto