Rancière — Duyusalın Dağılımı

Rancière — Duyusalın Dağılımı

Related: Spectacle | Recuperation | Agitprop | Tactical Media | Anti-Art | Constructed Situation | Biopower

Kavram

Le partage du sensible (2000). Fransızcada partage hem "paylaşım" hem "bölünme/ayrım" anlamına geliyor — Rancière bu çift anlamı kasıtlı kullanıyor.

Temel soru: Kimlerin görülmeye, duyulmaya, söz söylemeye hakkı var? Politika bu dağılımı yeniden düzenlemekle ilgili. Estetik de aynı şekilde: bir sanat eseri, bir tasarım, bir performans algının sınırlarını yeniden çiziyor — ya mevcut dağılımı pekiştiriyor ya da bozuyor.

Görünmez Olanı Görünür Kılmak

Rancière'in la mésentente (anlaşmazlık/yanlış-işitme) kavramı: egemen düzende "konuşma" kapasitesi olan ve olmayan özneler var. İşçi sınıfının sesi gürültü olarak işitiliyor, söylem olarak değil. Politika tam da bu ayrımı sorunsallaştırdığında başlıyor — "gürültü" söylemin içine giriyor.

Bu SI'nın spectacle analiziyle doğrudan konuşuyor ama farklı bir yerden geliyor. SI: spectacle görsel tahakküm sistemi. Rancière: hangi görsellik, kimin bakışı, hangi beden görülebilir?

Estetik Siyasi midir?

Rancière bu soruya ikili bir cevap veriyor — ve bu ikililik önemli.

Sanat siyasi değildir — eğer siyaseti yalnızca doğrudan mesaj taşımak, bilinç yükseltmek, "doğru" içerik üretmek olarak anlıyorsan. Agitprop bu anlamda zaten siyasi olan sanat — ama Rancière bu modeli reddediyor.

Sanat siyasi olabilir — eğer duyusalın dağılımını yeniden düzenliyorsa. Görülmeyeni görünür kılan, işitilmeyeni duyulur yapan, normalde imkânsız olan bir beden/ses/mekân birlikteliğini gerçekleştiren estetik an siyasi anlam taşıyor.

Yani: içerik değil, form. Nasıl üretildiği, kimin için, hangi mekânda, hangi koşullarda.

Tasarım Bağlamında

Bir tasarımcı olarak bu kavramla ne yapılır?

Bir marka kimliği kimin görülebilirliğini pekiştiriyor, kimin silinmesine katkıda bulunuyor? Bir arayüz hangi kullanıcıları "normal" olarak varsayıyor? Bir şehir tabelası kimin için okunabilir?

Bunlar estetik sorular değil, tam anlamıyla siyasi sorular — Rancière için ikisi zaten aynı şey.

SI ile Fark

SI dağılıma karşı detournement ile saldırıyor: mevcut imgeleri ve sesleri çalıp dönüştürmek. Rancière daha yapısal soruyor: o imgelerin üretildiği koşullar ne? Hangi düzenleme hangi imgeleri mümkün kılıyor?

İkisi birlikte daha güçlü: SI taktik, Rancière zemin.

Kaynaklar

• Rancière, Jacques. Le partage du sensible. La Fabrique, 2000. (İng. The Distribution of the Sensible, Continuum, 2004.)
• Rancière, Jacques. The Politics of Aesthetics. Continuum, 2004.