Liminal Spaces

Liminal Spaces

Related: Liminality | Hauntology | Absence Aesthetics | Bloom | Stimmung | Victor Turner

Tanım

Liminal spaces (eşik mekânları): normalde işlevsel ve insan dolu olması gereken ama boş ya da terk edilmiş halde görülen mekânların yarattığı özgül estetik duygu. 2010'ların sonundan itibaren internet kültüründe güçlü bir estetik akım olarak kristalleşti.

Klasik örnekler:

• Gece tenha alışveriş merkezi koridoru
• Mesai saatleri dışında ıssız ofis
• Kapalı ya da terk edilmiş okul
• Karanlık otopark, boş yüzme havuzu
• Uzun ve sarımtırak ışıklı hastane koridoru
• Çocukluk fotoğraflarından tanınan ama şimdi yabancı hissettiren mekânlar

Estetik Duygu: Ne Hissettiriyor

Liminal spaces bileşik bir duygu üretiyor — tek bir kelimeyle ifade edilemiyor:

• Tanıdıklık + yabancılık aynı anda (Freud'un "unheimlich"i — tuhaf tanıdıklık)
• İnsan yokluğunun somut varlığı: birisi vardı, şimdi yok — ama iz kalmış
• Zaman belirsizliği: bu fotoğraf ne zaman çekildi? Ne zaman terk edildi?
• Hafif tehdit hissi: ne kadar güvenli bu alan?
• Melankolik özlem: geçmişe ait bir şey hâlâ burada

Bu duygu bileşimi Turner'ın liminality tarifiyle doğrudan örtüşüyor: ne burada ne orada, normal sınıflandırmanın dışında.

İnternet Kültüründe Yükseliş

Backrooms (2019-)

4chan'da anonim bir kullanıcının paylaştığı bir fotoğraf: sarı ışıklı, ıssız, bitmez bir ofis koridoru. "Eğer yanlış bir yere 'noclip' yaparsan gerçeklikten çıkarsın ve burada sonsuza kadar kalırsın."

Bu tek fotoğraftan bir mitoloji doğdu: Backrooms, kendi iç tutarlılığı olan, fan-fiction, wiki, video ve ses tasarımıyla genişleyen kolektif bir kurgusal evren. İnternette üretilen en ilginç kolektif yaratıcılık örneklerinden biri.

Teorik boyut: Backrooms liminal spaces estetiğini anlatısal bir kozmolojiye dönüştürüyor — boş ofis koridoru gerçekliğin arka yüzü haline geliyor.

SCP Foundation

Benzer yaratıcı ekosistem: anormal nesneler ve varlıkların bürokratik belgeleri. Liminal ve eerie estetiğini bürokratik-kurumsal dille birleştiriyor. Mark Fisher'ın "eerie" kategorisiyle güçlü örtüşme.

r/LiminalSpace (Reddit, 2018-)

Liminal space fotoğraflarının paylaşıldığı topluluk. Milyonlarca üye. Kullanıcılar "bu duyguyu nasıl tanımlamalıyım" sorusunu birlikte soruyor — ve teorik kavramlar öncesinde bu duyguyu kolektif olarak keşfediyorlar.

Teorik Çerçeveler

Turner'dan

Victor Turner'ın liminality'si: sosyal yapının askıya alındığı, ne eski ne yeni kimlikte olunan ara-hal. Liminal spaces bu hali mekânsal olarak temsil ediyor: mekân işlevini yitirmiş ama terk de edilmemiş, kullanımda değil ama var.

Fisher'dan

Hauntology: gerçekleşmemiş geleceklerin hayaleti. Eski alışveriş merkezi fotoğrafı: 1980'lerin tüketim vaadinin, o dönem "geleceği" temsil eden altyapının bugünkü kalıntısı. Bu mekânları görmek, o vaat edilmiş ama gelmemiş geleceği hissetmek.

Freud'dan

Unheimlich (tekinsiz/tuhaf-tanıdık, 1919): tanıdık olanın yabancılaşmasından doğan duygu. Liminal spaces tam unheimlich duygusu üretiyor: çocukluğumuzdan tanıdık ama şimdi yabancı, bilinen ama beklenmediği yerde.

Debord'dan

Psychogeography: mekânın duygusal atmosferini (ambiance) okumak. Liminal spaces internet kültürü, psychogeographic pratiği dijital-arşiv alanına taşıyor: fotoğraf arşivlerinde, Google Streetview'de, eski reklam görüntülerinde şehrin kayıp ambiance'ını aramak.

→ Psychogeography, Derive