Ecosophy

Ekozofi

İlgili: Felix Guattari · The Three Ecologies · Arne Naess · Autonomia Operaia · Commons

Kısa Bakış

Ekozofi, Guattari'nin birbiriyle bağlantılı üç ekolojiyi, yani çevresel, toplumsal ve zihinsel ekolojileri birlikte düşünen bütünleşik bir etik-politik-estetik pratik kavramıdır. Terim, The Three Ecologies'de (1989) ortaya konur ve gezegensel ekolojik krize, çevresel yıkımın öznellik ve toplumsal tahakküm biçimlerinden ayrı düşünülemeyeceğinde ısrar ederek yanıt verir.

İndirgemeci çevreciliğe karşı ekozofi, dışsal ekolojik yıkımı içsel psikolojik tahribat ve kolektif toplumsal çözülmeyle birleştiren transversal bir yaklaşım önerir. Autonomia Operaia'nın öz-örgütlenme ve emek reddi vurgusunu ekolojik bir düzleme taşır; kapitalist öznelliğin kendisinin ekolojik olarak toksik olduğunu savunur.

Terim, Arne Naess'in "derin ekoloji" yaklaşımını temel alır ama şizoanalitik bir alana doğru daha da ilerler; öznelleşme süreçlerini, makinesel assemblage'ları ve etik-estetik paradigmaları öne çıkarır. Guattari için ekoloji, doğayı korumaktan çok kapitalist değerlenme mantığını kıran yeni yaşam kipleri icat etmektir.

Üç Ekoloji Çerçevesi

Çevresel Ekoloji: Mesele yalnızca "doğayı kurtarmak" değildir; insan ile insan-olmayan arasındaki ilişkilerin zaten baştan beri politik ve makinesel olduğunu kavramaktır. Guattari, doğa/kültür ikiliğini reddeder.

Toplumsal Ekoloji: İnsanlar arasındaki ilişkiler, yani emeği, bakımı, müşterekleri ve kurumları nasıl örgütlediğimizdir. Murray Bookchin'den izler taşır; ama arzuya, öznelliğe ve toplumsal ilişkilerin ekolojik olarak üretimine daha fazla vurgu yapar.

Zihinsel Ekoloji: Öznelliğin bizzat üretimidir; kapitalizmin, ekolojik düşünme ve yaşama kapasitesinden yoksun belirli özneler, örneğin tüketici, girişimci ya da prekaryalı işçi tipleri üretmesidir.

Bu üç düzlemin eşzamanlı olarak ele alınması gerekir. Toplumsal ilişkiler ve öznellik dönüşmeden yapılan çevresel reform, kapitalizm tarafından hızla soğurulur.

SI Bağlantıları

Ekozofi, SI'ın Spectacle eleştirisini ekolojik bir zemine doğru genişletir. Gösteri tüm toplumsal ilişkileri imgeler aracılığıyla dolayımladığı gibi, çağdaş kapitalizm de tüm ekolojik ilişkileri çıkarımcı değerlenme mantığı üzerinden dolayımlar. Detournement, bu bağlamda ekozofik bir pratiğe dönüşür: kapitalist makineleri kendi aleyhlerine çevirmek.

Guattari, Radio Alice ve İtalya'daki Autonomia Operaia hareketiyle yakın çalıştı; bu hareket, öz-yönetim, emek reddi ve yaşantı vurgusu üzerinden SI ile doğrudan kesişen hatlara sahipti. Bu nedenle onun ekozofisi, SI'ın gündelik hayatın total dönüşümü talebinin 68 sonrası bir yeniden kodlanışı olarak okunabilir.

"Kaosmosis" kavramı, yani kaotik akışlardan yeni assemblage'lar üretme fikri, SI'ın Constructed Situation kavramıyla paralellik taşır. Her ikisi de önceden belirlenmiş program fikrini reddeder ve deneysel yaratımı öne çıkarır.

Güncel Yankılar

Ekozofi bugün Commons, küçülme, karşılıklı yardımlaşma ve post-kapitalist ekolojik siyaset etrafındaki hareketlerde yeniden görünür hale gelir. Invisible Committee'nin biyolojik bir veri olmaktan çok ekolojik bir varoluş olarak düşündüğü "forms-of-life" kavramı, ekozofik temaları yankılar.

Özellikle yerli toplulukların öncülük ettiği iklim adaleti hareketleri, toprak savunusunu kültürel süreklilik ve öznel dönüşümden ayırmayı reddederek ekozofik bir düşünüş pratiği sergiler. Ekozofi, bu mücadeleleri sektörel değil bütünleşik mücadeleler olarak anlamak için güçlü bir kuramsal çerçeve sunar.

Mimarlık ve kentçilikte ekozofik düşünce, meta biçimini reddeden pratiklerde görünür olur: squat'lar, topluluk bahçeleri, otonom bölgeler. Autonomous Urbanism Squat ve Commons Deneyleri, ekozofik praxis olarak okunabilir.

Kasadaki Bağlantılar

• Felix Guattari — ana kuramcı, Autonomia hattı
• The Three Ecologies — kaynak metin
• Autonomia Operaia — politik bağlam ve hareket yakınlığı
• Commons — toplumsal ekolojinin pratik alanı
• Arne Naess — derin ekoloji öncülü
• Murray Bookchin — toplumsal ekoloji etkisi
• Prefigurative Politics — yaşanan alternatif olarak ekozofi
• Schizoanalysis — öznellik üretimini çözümleme yöntemi

Kaynaklar

• Guattari, Felix. The Three Ecologies. Trans. Ian Pindar and Paul Sutton. Athlone Press, 2000.
• Guattari, Felix. Chaosmosis: An Ethico-Aesthetic Paradigm. Trans. Paul Bains and Julian Pefanis. Indiana University Press, 1995.
• Naess, Arne. "The Shallow and the Deep, Long-Range Ecology Movement." Inquiry 16, 1973.
• Bookchin, Murray. The Ecology of Freedom. Cheshire Books, 1982.
• Hörl, Erich, and James Burton, eds. General Ecology: The New Ecological Paradigm. Bloomsbury, 2017.

Açık Sorular

• Ekozofi, kapitalist teknik gelişmeyi reddetmek yerine benimseyen hızlanmacı pozisyonlarla nasıl ilişkilendirilebilir?
• Ekozofinin tekillik ve etik-estetik vurgu hattı, kitlesel ekolojik seferberlik ihtiyacıyla uzlaştırılabilir mi?
• Ekozofik pratiği yaşam tarzı çevreciliğinden ya da yeşil kapitalizmden ayıran şey tam olarak nedir?