Post-Studio

Post-Studio

Related: Anti-Art | Fluxus | Net.art | Gordon Matta-Clark | Forensic Architecture Post-Studio, sanatçının çalışma alanı ile eser arasındaki klasik "atelier" bağının dağılması. Sanat artık zorunlu olarak tek bir fiziksel stüdyoda üretilmez; ağlar, arşivler, kurumlar, sahalar, sokaklar ve veri tabanları da üretim mekanı haline gelir.

Vault içinde bu kavram, anti-art ve kavramsal sanat soyunu dijital ve kurumsal araştırma pratiklerine bağlayan ana eklem noktası.

Tarihsel Hat

1960'lar: Kavramsal Kayma

Sol LeWitt ve Lawrence Weiner çizgisinde eser nesneden önce fikir olarak kurulur. Lucy Lippard'ın "dematerialization of the art object" formülasyonu, bu kaymanın ana tarifidir: malzeme yok olmaz ama merkez olmaktan çıkar.

1970'ler: Land Art ve Institutional Critique

Robert Smithson, Michael Asher, Gordon Matta-Clark ve benzeri çizgilerde eser ya galeriden dışarı çıkar ya da kurumun kendisini çalışma alanı yapar. Bu aşamada stüdyo artık tek merkez değildir. Site, kurum ve toplumsal bağlam bizzat malzeme haline gelir.

1990'lar: Net Art

Internet yalnızca dağıtım kanalı değil, üretilen şeyin kendisi olur. Tarayıcı, HTML, link yapısı ve server mantığı sanatçının yeni atölyesidir.

2000'ler ve Sonrası

Post-Studio mantığı iyice dağılır: araştırma-temelli sanat, veri tabanı kullanan pratikler, kurumsal soruşturma estetikleri, açık kaynaklı ya da dağınık kolektif üretim modelleri. Bu aşamada internet hem stüdyo hem galeri hem de arşiv görevi görür.

Michael Asher ve Andrea Fraser

Michael Asher'in CalArts'taki "Post Studio" dersi, kavramın pedagojik ve tarihsel çekirdeklerinden biri. Andrea Fraser da kendisini uzun süredir post-studio sanatçı olarak tanımlar; çünkü onun için sanatçının alanı nesne yapmak değil, kurumsal rollerin, finansmanın ve dolaşım biçimlerinin analizidir.

Bu çizgide "studio" kaybolmaz; ama sanatçının egemen mitolojisi olmaktan çıkar.

Dijital Dönemde Post-Studio

Net.art ve sonraki dijital araştırma pratikleriyle birlikte post-studio yeni bir anlam kazanır: laptop ve server, atölye [EKSİK: atölye kelimesinin Türkçe karşılığı "stüdyo" ile uyum] parçası olur; website galerinin yerine geçebilir; dağınık ekipler aynı projeyi farklı mekanlarda kurabilir; dosya, arşiv ve metadata nesnenin önüne geçebilir.

Post-studio, "fiziksel mekan bitti" demek değildir. Daha çok üretimin artık tek mekana sığmadığını kabul etmektir.

Forensic Architecture Neden Burada

Forensic Architecture, post-studio mantığının olgunlaşmış bir örneği gibi okunabilir. Çünkü burada sanatçının/çalışma alanının merkezi klasik atelier değil araştırma ağı, veri toplama sistemi, hukuki ve medyatik dolaşım mekanizması.

Post-studio, yalnızca sanat nesnesinin değersizleşmesi değil; araştırmanın, mekansal modellemenin ve kamusal soruşturmanın sanat emeği haline gelmesidir.

Sources

• Lucy Lippard, Six Years: The Dematerialization of the Art Object from 1966 to 1972: https://www.ucpress.edu/books/six-years/paper
• Gagosian Quarterly, Andrea Fraser on identifying as a post-studio artist: https://gagosian.com/quarterly/2024/03/07/essay-institutional-buzz/
• Background on Michael Asher's post-studio class: https://gagosian.com/quarterly/2024/03/07/essay-institutional-buzz/