Performativity

Performativity (Performativite)

Teorisyen: Judith Butler | Kurucu metin: Gender Trouble (1990)

Related: Judith Butler | Gender Trouble | Ideology and Ideological State Apparatuses | Biopower

Temel Tanım

Performativity Butler'ın en etkili kavramıdır. Cinsiyet (gender) önceden var olan bir iç özün dışa vurumu değildir; tekrarlayan performanslar aracılığıyla üretilir.

"Gender is not a noun... gender is always a doing." — Butler, Gender Trouble

Anahtar nokta: Performans bir seçim değil, sosyal normların zorunlu kıldığı tekrar. Ama bu tekrar mükemmel değildir — her tekrarda küçük kayma, potansiyel yeniden anlamlandırma vardır.

Althusser Bağlantısı

Butler Louis Althusser'in interpellation (çağırma) teorisinden başlar: ideoloji bireyleri özne olarak çağırır. Butler bunu bedensel ve cinsiyetlendirilmiş alana taşır.

→ Ideology and Ideological State Apparatuses

Foucault Bağlantısı

Butler'ın performativity'si Michel Foucault'nun disiplin ve norm teorisiyle iç içedir. Beden normlara göre şekillendirilir; bu şekillendirme hem zorunlu hem kırılabilirdir.

→ Biopower

SI ile Rezonans

Raoul Vaneigem Traité de savoir-vivre'de "rol" kavramını kullanır: modern özne kendi hayatında aktör değil, belirlenen rollerin taşıyıcısı. Butler'ın performativity'si bu analizi cinsiyete uyguluyor.

Ortak soru: normatif tekrar nasıl bozulur? Vaneigem'de détournement, Butler'da parodic performance.

→ Traite de savoir-vivre, Alienation