CoBrA

CoBrA

Dönem: 1948-1951 | Coğrafya: Kopenhag, Brüksel, Amsterdam | Statü: Dağıldı → SI'a geçiş

Related: Asger Jorn | Constant Nieuwenhuys | The Beach Beneath the Street | Lettrist International

Nedir

CoBrA: Copenhagen + Brussels + Amsterdam'ın baş harflerinden. 1948'de Paris'te kurucu manifesto. Üç şehirden avangard sanatçılar, sol siyasi çevrelerle kesişen ama onlardan özerk bir kolektif.

Kuruluş tarihi: 8 Kasım 1948, Paris'te "La Cause" kafesinde.

Kurucu imzalar: Asger Jorn (Danimarka), Karel Appel, Constant Nieuwenhuys (Hollanda), Christian Dotremont, Joseph Noiret (Belçika) ve diğerleri.

Temel İlkeler

Anti-Rasyonalist Sanat

CoBrA Avrupa'nın modernist "high art" geleneğine karşıydı. Bauhaus'un işlevselciliği, Mondrian'ın geometrik soyutlaması, Mies van der Rohe'nin "form follows function" anlayışı — bunların hepsi rasyonalist baskı.

Alternatifleri: Çocuksu, "ilkel", spontane, irrasyonel ifade. Kuzey Avrupa folk geleneği, çocuk resmi, psikotik sanat (Art Brut).

Kolektif Yaratım

CoBrA üyeleri ortak resimler yaptı — birden fazla kişi aynı tuvale katkıda bulundu. Bu bireyci sanatçı mitolojisine karşı açık bir pozisyon.

Sonraki SI kolektif pratiğinin öncülü.

Fantezi ve Mitoloji

Kuzey mitolojisi, peri masalları, halk kültürü — bunlar CoBrA'nın görsel dünyasını dolduruyor. "Hayali canavarlar", renkli maskeler, beden deformasyonları.

Dönemin Bağlamı: Savaş Sonrası Avrupa

1948: İkinci Dünya Savaşı sona ereli 3 yıl olmuş. Avrupa yeniden inşa ediliyor, Marshall Planı uygulanıyor. SSCB ile NATO Soğuk Savaşı başlıyor. Varoluşçuluk (Sartre) ve soyut dışavurumculuk (Amerika) entelektüel alanda hâkim.

CoBrA hem bu yeniden inşaya hem yeni ideolojik çerçeveleme çabalarına karşı: ne Batı liberal düzeni ne Stalinist sosyalist realizm kabul edilebilir. Bu pozisyon sonraki SI tutumunun habercisi.

Dergi: Cobra (1948-1951)

Hareketin teorik platformu: 10 sayı. Çoklu dilli (Fransızca, Flemenkçe, Danca), çoklu yazarlı. Hareket teorisini, manifestoları, görsel çalışmaları bir arada sundu.

Dağılış (1951)

CoBrA sadece 3 yıl ayakta kaldı. Nedenleri:

1. Üyeler farklı ülkelerde yaşıyordu — koordinasyon zorluğu
2. Sanat piyasası bazı üyeleri "başarılı sanatçı" konumuna taşıdı — kolektif tutum zorlaştı
3. Teorik anlaşmazlıklar

Dağılışın ardından: Jorn ve Constant avangardın başka kanallarına geçti. Sonunda her ikisi de SI'da buluştu. Ama kuzey Avrupa hattı burada kapanmadı; daha sonra İskandinav Situationist Hattı içinde yeniden örgütlenen deneysel ağın estetik zemini büyük ölçüde CoBrA'dan geldi.

CoBrA → SI: Geçiş Mekanizması

CoBrA'nın SI'ya katkısı doğrudan değil, Jorn ve Constant üzerinden:

CoBrA (1948-51)
    ↓
[Jorn ayrı çalışıyor, Constant "Unitary Urbanism" üzerine düşünüyor]
    ↓
Lettrist International + diğer Avrupa hareketleri (1952-57)
    ↓
SI kuruldu (1957) — Jorn ve Constant kurucu üye

CoBrA'nın SI'a katkısı:

• Kolektif yaratım pratiği
• Anti-rasyonalist, anti-fonksiyonel estetik
• Avrupa folk geleneğine radikal saygı
• Sanat piyasasına karşı eleştirel tutum (kısmen)

Karel Appel: CoBrA'nın Sonraki Yörüngesi

Jorn ve Constant'tan farklı bir yol: Karel Appel CoBrA sonrasında "uluslararası sanat piyasasının yıldızı" oldu. New York, uluslararası sergi devresi. CoBrA'nın anti-ticari ruhundan uzaklaşmanın somut örneği.

Bu yörünge vault için önemli: aynı hareket içinden çıkan figürler farklı yollar alıyor. Jorn SI'a gidiyor, Appel piyasaya. Rekupération hareketten değil, figürlerin kişisel seçimlerinden de kaynaklanabiliyor.

→ Recuperation

Günümüz Müzeleri ve CoBrA

Bugün CoBrA'nın kalıcı müzesi var: Cobra Museum of Modern Art, Amsterdam (1995). CoBrA sanatı müze koleksiyonlarında: spontane, çocuksu, rengarenk tablolar.

Bu müzeleşme CoBrA'nın anti-kurumsal ruhunun tam içi boşaltılmasıdır. Sanatçılar "kurumu reddettik" derken, bu ret müze eseri haline geldi.

Debord bu sonucu öngördü: spectacle her şeyi, direniş dahil, içine alır. → Spectacle

→ İskandinav Situationist Hattı: CoBrA'nın spontane ve anti-rasyonalist mirası SI'ın kuzey kolunda sürer.